ปัญหาที่มักพบเสมอในเวลาจะรับประทานยาคือ ต้องรับประทาน ยาก่อนอาหาร หรือ ยาหลังอาหาร ใช้เวลาเท่าไหร่ ถ้าเกิดว่าลืมรับประทานยาแล้วจะเป็นผลอย่างไร จึงขอสรุปหลักการและหลักปฏิบัติที่ถูกต้องทั่วไปของวิธีการรับประทานยาเหล่านี้

 ยาก่อนอาหาร

ยาก่อนอาหาร ควรรับประทานยาก่อนอาหารอย่างน้อย 30 นาที ยาที่รับประทานก่อนอาหาร ควรรับประทานในช่วงที่ท้องว่าง ยังไม่ได้รับประทานอาหาร เนื่องจาก

  1. ยาอาจถูกทำลายและเสียประสิทธิภาพในการรักษา เมื่อพบกับกรดปริมาณมากที่กระเพาะอาหารจะหลั่งออกมาหลังมื้ออาหาร การรับประทาน ยาในช่วงที่ท้องว่าง ทำให้ยาไม่ถูกทำลาย และประสิทธิภาพของ ยาไม่ลดลง
  2. ยาที่ออกฤทธิ์เพิ่มการเคลื่อนไหวของระบบทางเดินอาหาร ยาลดอาการคลื่นไส้อาเจียน รวมทั้ง ยาที่ออกฤทธิ์เพิ่มการหลั่งอินซูลิน จะใช้เวลาประมาณ ๓๐ นาทีก่อนที่จะออกฤทธิ์ การรับประทาน ยาก่อนอาหาร จึงเป็นเสมือนการเตรียมพร้อมให้ระบบทางเดินอาหาร ก่อนจะรับประทานอาหาร
  3. อาหารและส่วนประกอบของอาหารอาจลดการดูดซึมของ ยาเข้าสู่ร่างกาย จึงไม่สามารถรับประทาน ยาพร้อมหรือหลังอาหารได้

ถ้าลืมรับประทาน ยาก่อนอาหาร หรือนึกได้ว่าต้องรับประทานยาก่อนที่จะทานอาหารไม่ถึงครึ่งชั่วโมง การทาน ยาก่อนอาหาร ทันที จึงไม่ต่างกับการรับประทาน ยาหลังอาหาร ควรข้ามยามื้อที่ลืมไป โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ยาที่ออกฤทธิ์เพิ่มการหลั่งอินซูลิน กรณี ยาที่รับประทานก่อนอาหารเพราะ ยาจะถูกทำลายหรืออาหารอาจลดการดูดซึมของ ยา อาจรอให้กระเพาะอาหารว่างก่อนแล้วค่อยรับประทาน ยาก็ได้ ซึ่งก็คือประมาณ 2 ชั่วโมง หลังรับประทานอาหาร แต่ ยาที่ต้องรับประทานในมื้อถัดไปอยู่แล้ว ให้ทาน ยาก่อนอาหาร มื้อถัดไปแทนได้เลย ไม่ต้องทานยาซ้ำ

ยาหลังอาหาร

ยาหลังอาหาร ควรรับประทานยาหลังอาหารทันทีและไม่ควรนานเกิน 15 นาทีหลังอาหารยาหลังอาหาร ควรรับประทานหลังอาหารทันที อาจทานพร้อมอาหารหรือก่อนรับประทานอาหารคำแรกก็ได้ เพราะไม่ว่าจะกรณีใด ยาจะเข้าไปอยู่ในกระเพาะอาหารพร้อมกับอาหารที่รับประทานเหมือนๆ กัน ยาที่ควรรับประทานหลังอาหาร เนื่องจาก

  1. ยามีผลข้างเคียงที่สำคัญคือ ระคายเคืองต่อระบบทางเดินอาหาร ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้อาเจียน การรับประทานพร้อมหรือหลังอาหารทันทีจะช่วยลดอาการเหล่านี้ได้
  2. ยาหลังอาหาร ต้องการกรดในกระเพาะอาหารช่วยในการดูดซึมยาเข้าสู่ร่างกาย ซึ่งกรดในกระเพาะอาหารจะหลั่งสูงสุดในระหว่างที่รับประทานอาหารเท่านั้น

ยาก่อนนอน

ยาก่อนนอน ควรรับประทานยาก่อนเข้านอน 15 – 30 นาที ยาก่อนนอน ที่แนะนำให้รับประทานก่อนนอนมีหลายประเภท แต่โดยทั่วไป ควรรับประทานก่อนนอน 15 – 30 นาที เนื่องจาก

  1. ยามีผลข้างเคียงสำคัญคือทำให้ง่วงนอนหรือวิงเวียนศีรษะมาก ถ้ารับประทาน ยาก่อนนอน นานเกินไป อาจส่งผลต่อให้ผู้รับประทาน ยาทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ กรณีที่ยังไม่พร้อมจะเข้านอน
  2. ยาที่ช่วยให้นอนหลับ มักใช้เวลาประมาณ 15 – 30 นาทีก่อนที่จะออกฤทธิ์ช่วยให้หลับ

ถ้าลืมรับประทาน ยาก่อนนอน มักนึกได้เมื่อถึงเช้าของวันรุ่งขึ้นแล้ว ไม่ควรรับประทาน ยานั้นอีก ควรรอให้ถึงเวลาก่อนเข้านอนในคืนถัดไปค่อยรับประทาน ยาก่อนนอน

ยารับประทานเวลามีอาการ ควรรับประทานเมื่อมีอาการจริงๆ ยาในกลุ่มนี้ มักระบุในฉลากว่ารับประทานทุก 4 – 6 ชั่วโมง ทุก 8 ชั่วโมง หรือทุก 12 ชั่วโมง เวลามีอาการ เมื่อมีอาการสามารถรับประทาน ยาได้เลย ไม่ต้องคำนึงถึงมื้ออาหาร เนื่องจากไม่ว่าจะรับประทานอาหารหรือไม่ ก็ไม่ส่งผลต่อการออกฤทธิ์ของ ยา หลังรับประทาน ยาแล้วถ้ายังมีอาการอยู่สามารถทาน ยาซ้ำได้ ตามระยะเวลาที่ระบุไว้ ไม่ควรรับประทานบ่อยกว่าที่ระบุไว้บนฉลาก เมื่อหายแล้วสามารถหยุด ยาได้เลย

หมายเหตุ ยาบางประเภท อาจมีวิธีรับประทาน ยานอกเหนือไปจาก ยาโดยทั่วๆ ไปข้างต้น รวมทั้ง ยาบางประเภทอาจรับประทานก่อนหรือหลังอาหารก็ได้ แล้วแต่สะดวก เนื่องจาก ยาอาจมีการออกฤทธิ์ที่พิเศษหรือมีผลข้างเคียงอื่นๆ ซึ่งผู้ทำหน้าที่ส่งมอบ ยาเหล่านี้จะอธิบายวิธีการรับประทานเป็นกรณีๆ ไป

ที่มา : http://www.coxlabthai.com/article109.html

Comment

Comment:

Tweet